کالبدشناسی دستگاه تناسلی نریان را میتوان از سه جنبه زیر مورد بررسی قرار داد:
اول: اسپرماتوژنز در بیضهها،دوم: بلوغ،ذخیره و انتقال اسپرمها در مجاری تناسلی و سوم: چگونگی تخلیه منی در دستگاه تناسلی ماده مادیان بوسیله آلت تناسلی.
بیضهها در خارج از بدن در ناحیه مغابنی[1] درون کیسه بیضه قرار دارند برای اینکه تولید اسپرم با موفقیت انجام شود و تحت تأثیر استرسهای حرارتی نباشد میبایست دمایی بیضه کمتر از دمای بدن باشد از اینرو سیستمی توسعه یافته به نام پدیده تنظیم درجه حرارت[2] که این امر را محقق سازد. بخش درونی اسکتروم بوسیله ماهیچههای کرماستر[3] دارتوس[4] پوشانده شدهاست که در هوای سرد بطور خودکار تحت کنترل عصبی منقبض میشود و بیضهها را به طرف بدن نزدیک میسازد، برعکس در هوای گرم منبسط شده و آنها را از بدن دور میسازد(6).
چند رباط کوچک بین تشکیلات مختلف داخل کیسه بیضه وجود دارد. رباط اصلی بیضه، قطب شکمی بیضه را به دم اپیدیدیوم متصل میکند که با رباط عقبی( دمی) اپیدیدیوم به غشای مهبلی هم میچسبد. این رباطها از گویرناکولوم[5] مشتق شدهاند. بالاخره در سطح داخلی کیسه اسکروتوم که لایه غشای مهبلی وجود دارد که یکی جداری که به سطح داخلی اسکروتوم چسبیده و دیگری اخشایی که به سطح خارجی بیضه چسبیدهاند متصل میکند(6).
(1-2) بیضه[6]
بیضههای نریان در نزدیکی ناحیه معابنی در کیسه بیضه قرار گرفتهاند. پرده دارتوس[7] دیواره بین بیضهای را تشکیل میدهد. خود بیضهها از دو لایه صفاقی پوشیده شدهاند که این لایههای صفاقی هنگام پائینآمدن بیضه از مجرای مغابنی وشکلگیری یک حفره جانبی در پرده صفاق جداری تشکیل میشود. همراه با شکلگیری این حفره جانبی انشعاباتی از عضله مایل داخلی[8] شکمی نیز به آن وارد میگردد که بین پرده کرماستر و غشای مهبلی قرار میگیرد(7).
کپسول یا پرده سفید بیضه،[9] بطور عمده از بافت رشتهای تشکیل شده ولی الیاف عضلانی صافی هم دارد، که وظیفه آنها ناشناخته است. این پرده برروی کپسول غشای مهبلی[10] اصلی قرار دارد. رگهای خونی اصلی بیضه قبل از نفوذ در کپسول و رساندن خون به پارانشیم بیضه در سطح پرده سفید پخش شدهاند، در حالیکه اعصاب بیضه در جدار آن قرار میگیرند و در داخل بیضه بافت عصبی ناچیزی یافت میشود. بافت بیضه از دو قسمت تشکیل شدهاست: 1 – لولههای منیساز[11] 2- بافت بینابینی.[12]
هر لوله منیساز لوله بدون انشعاب بسیار پیچیدهای است که انتهای آن در لولههای[13] جمعکننده باز میشود، و این مجرا نیز به نوبه خود به مجرای اپیدیدیوم مرتبط میشود. لولههای منیساز با پرده قاعدهای[14] محدود میگردند و تقریباً بطور کامل با سلولهای عضلهای شکل قابل انقباض احاطه شدهاند. در داخل لولههای اسپرمساز لایه پوششی منیساز خود از دو دسته سلول اصلی به نامهای سلولهای سوماتیک[15] سرتولی و سلولهای زاینده [16]تشکیل شدهاست. شکل و میزان بافت بینابینی که از سلولهای لیدیگ[17] تولیدکنندة هورمونهای استروئیدی و رگهای خونی و لنفی تشکیل شده، در حیوانات مختلف بسیار متفاوت است برای مثال بافت بینابینی زیادی در نریان و خوک دیده میشود ولی در نشخوارکنندگان میزان این بافت نسبتاً کم است(شکل 2).
دانلود تحقیق کالبدشناسی و فیزیولوژی دستگاه تناسلی نریان
